Драги гости,
Дами и господа,

Дозволете најпрво да го честитам големиот јубилеј - педесетгодишно постоење на Порака како специјализирана. граѓанска, национална инвалидска и непрофитна организација која ги застапува правата и интересите на лицата со интелектуална попреченост во Република Македонија. Вашата активност преку дваесетте локални клубови ширум Република Македонија има круцијална улога во поддршката на лицата со интелектуална попреченост. Воедно би сакал да ja изразам и својата благодарност за можноста да бидам дел од оваа прослава и лично да ви се обратам. Особено сум почестен што денес сум меѓу луѓе кои со својата волја, истрајност, храброст се пример и инспирација за секого. Ве уверувам дека во мене како Претседател на Република Македонија имате верен пријател и посветен поддржувач.

Почитувани,

во оваа прилика сакам сосема јасно да акцентирам дека сите ние како претставници на институции, но и како поединци мора да сториме се за рушење на бариерите кои стојат пред лицата со интелектуална попреченост. Нивното вклучување во општествените и социјалните процеси не е само нивно право и придобивка, тоа е наша институционална, но и морална обврска. Мораме да ги срушиме пречките и да ги победиме предрасудите и стереотипите неуморно работејќи на подигнувањето на јавната свест. Во контекст на ова сите досегашни искуства, истражувањата кои се преземаат, позитивните пракси, на Порака, но и на останатите организации, се извонредна основа за целосно имплементирање на конвенцијата на Обединетите нации за правата на лицата со попреченост. Да потсетам дека конвенцијата беше ратификувана во македонскиот парламент пред нешто помалку од две години. Во контекст на имплементација на конвенцијата секако треба да се работи на полето на подобрување на законските можности и политиките за лицата со интелектуална попреченост, но и да се преземаат конкретни активности, секоја институција во рамките на своите ингеренции. Секако граѓанскиот сектор со својата иницијативност и креативност е клучен чинител во овој процес и тесната соработка со невладините организации е неминовна. Токму соработката на Министерството за труд и социјална политика и Порака, преку различни активности и проекти е добар пример како треба да се соработува во интерес на целната група. Координацијата и стручниот пристап, како користењето на искуствата од европско и светско ниво се исто така од особен интерес . Дневните центри се несомнено клучниот фактор во подобрувањето на условите на лицата со интелектуална попреченост. Во овој контекст секако треба и да се работи на постојано надградување на условите за живот во постоечките институции наменети за лицата со интелектуална попреченост, иако се разбира останува целта за за што поголема деинституционализација на овие лица и нивно опфаќање во алтернативни сервисни служби во местото на живеење, Дел од горе наведеното впрочем е и дел од целите и принципите на Порака.

На крајот дозволете уште еднаш да ве поздравам да ви посакам уште многу јубилеи и уште многу успеси во програмите и проектите кои ги реализирате.

Ви благодарам.

Почитувани граѓани на Република Македонија,

Почитувани учесници
во Народноослободителната
и антифашистичката борба,
Ценети членови на семејствата на нашите херои,

Почитувани присутни,
Дами и господа,

Утре, на 11 Октомври, Република Македонија прославува 72 години од почетокот на народното востание за ослободување на Македонија од фашистичкиот окупатор. Во предвечерјето на тој голем празник, со почит се сеќаваме на сите борци и херои на Македонија, на сите синови и ќерки на нашата татковина кои учествуваа во големата борба за слободна Македонија. Се сеќаваме на 66-те народни херои кои ги даде Македонија, од кои 44 загинаа за време на НОБ.

Ние ја живееме слободата за која пожртвувано се бореа и се изборија храбрите борци во Народноослободителната и антифашистичка борба. Нашите деца безбедно растат под знамето на слободата, знаме под кое се бореа илинденците и АСНОМ-ците. Благодарение на нив, ние денес сме свои на своето. За тоа сме им вечно благодарни.

Драги граѓани на Република Македонија,

За многу европски држави, антифашистичката борба беше идеолошка борба против фашизмот и нацизмот како најголеми зла на 20 век. За македонскиот народ, пак, антифашистичката војна беше воедно и борба за национално ослободување на Македонија.

Учесниците во Народноослободителната борба себеси се гледаа како продолжувачи на делото на илинденците, како дејственици во остварувањето на нивниот сон. Сон за слободна и за независна Македонија.

Меѓу партизанските одреди во Македонија ќе ги најдете имињата на славните илинденци, на Гоце Делчев и Даме Груев, на Питу Гули, Пере Тошев и Јане Сандански.

Меѓу учесниците во НОБ ќе ги најдете и преживеаните ветерани од славното Илинденско востание. Брашнаров, Влахов, Шатев, Гермов и стотици други.

Како што Илинденското востание за свој идеолог го имаше Гоце Делчев, така и Народноослободителната војна за предводник го имаше Кузман Јосифовски-Питу, меѓу народот познат и како втор Гоце Делчев. Организирајќи го НОБ, тој пред себе го има идеалот на Илинден. На 2 август 1943 година, на Преспанско советување, во рефератот посветен на 40-годишнината од Илинденското востание, Кузман меѓу другото вели:

„Денеска, кога македонскиот народ се наоѓа пред решителна борба за извојување на својата национална слобода, споменот на Илинден треба повеќе од секојпат да светли пред очите на целиот македонски народ, пред лицето на сите чесни и слободољубиви Македонци, сите кои ја сакаат својата земја..."

Ценети присутни,

11 Октомври го славиме како ден на почетокот на вооруженото востание на македонскиот народ против фашистичкиот окупатор. Сепак, македонскиот народ многу порано се вклучи во антифашистичката борба.

Од самиот почеток, навлегувањето на окупаторските сили во македонските градови и села било дочекувано со жестоко противење. За тоа сведочат Илинденските демонстрации и штрајкови од 2 Август 1941 година, на ден Илинден.

Уште во мај 1941 година е формирана Воена комисија за забрзување на подготовките за оружено востание. Во август 1941 година, формиран е првиот Скопски народноослободителен партизански одред. На почетокот на септември на планината Славеј се формирани одредот „Славеј" и одредот „Дримкол". На 12 септември се формира Прилепската партизанска чета, на 11 октомври Прилепскиот партизански одред „Гоце Делчев" а на 12 октомври и Кумановскиот партизански одред.

Познато е дека партиските организации на Скопје, Велес, Прилеп, Битола формирале посебни диверзантски групи, кои му задавале големи маки на окупаторот. Оружени судири на разни диверзантски групи има уште во летото 1941 година. Едно од првите диверзантски акции било уништувањето на германски авион во близина на аеродромот во Скопје на 4 јуни 1941 година. Во август се организира диверзија во рудникот „Радуша" за земање експлозив. Во септември почнале првите вооружени судири со окупаторот кај тунелот „Богомила", на железничката линија Велес-Прилеп и на Водно.

На 11 октомври, 16 борци од Прилепскиот партизански одред „Гоце Делчев", поделени во три групи, ќе извршат напад на бугарската полициска станица во Прилеп, при што ќе го убијат стражарот. Во затворот се наоѓале политички затвореници и македонски патриоти. Утредента, на 12 октомври, како реакција на нападот, бугарската полиција ќе уапси 700 прилепчани, меѓу кои и неколку од членовите на одредот.

11 октомври 1941 година подоцна стана симбол на востанието на македонскиот народ против фашистичкиот окупатор. Востание чии жаришта веќе беа распламтени на повеќе места во Македонија.

Македонците беа меѓу предводниците на антифашистичкиот отпор. Македонците се еден од првите, а не последните југословенски народи што започнале борби со фашистичкиот окупатор. Тоа е израз на незгасливата жед за слобода.

Нашето минато е наша историја. Историчарите имаат обврска да ги расветлат сите моменти од нашата епопеја, и да ги осознаат сите аспекти од македонската борба.

Почитувани присутни,

Со тага се сеќаваме и на жртвите на фашистичкиот окупаторски режим, на илјадниците синови и ќерки, илјадниците чеда на Македонија. Споменот за нив и денес треба да нè потсетува на нивниот џелат. Но, не секогаш е така. Денес многу лесно се користат тешки зборови. За сè и сешто се зборува дека е фашизам и нацизам, без притоа да се разбира значењето на нивното зло.

Фашизмот и нацизмот се тоталитарни идеологии кои гравитираат околу концептите на органски национализам, расизам и антисемитизам. Како екстремно етатистички идеологии, тие целосно го обезличуваат поединецот и бараат тотална лојалност кон државата. Односот кон поединецот, кон различниот, го пресликуваат на своето опкружување како простор што треба да се освои, исчисти од различноста и експлоатира.

„Најголемиот сојузник на сите тоталитарни идеологии е чувството на вина, толку развиено кај современиот човек што му ја одзема вербата во вредноста на сопствените ставови и судови", рече Чеслав Милош. Токму тоа чувство на вина ги тера застапниците на фашизмот и нацизмот да ги уништуваат сведоците на таа вина. А сведоците на таа вина се секогаш различните.

Фашизмот и нацизмот донесоа повеќе смрт од која било друга човечка идеја. 55 милиони луѓе ги загубија животите во Втората светска војна. Војна која ја започнаа погубните идеологии.

Никој не знае подобро што значат фашизмот и нацизмот од припадниците на оние групи и заедници што страдаа, што беа прогонувани и уништувани. Никој не знае подобро што значат фашизмот и нацизмот од оние кои се бореа против тоа зло, од борците во Народноослободителната и антифашистичка борба. Борци, кои активно придонесоа кон победата над злото на 20 век.

Но, се покажа дека овие погубни идеологии сè уште не се мртви, сè уште виреат кај поединци и групи со затворени и заматени умови. Фашизмот и нацизмот, за жал, сè уште не се целосно искоренети од Европа. Ја менуваат формата, но во суштина остануваат непроменети. На радикалните поединци и групации сè уште им се потребни непријатели за да опстојуваат во нивните екстремистички ставови. Неопходни им се илузорните претстави за чисти нации.

Со загриженост ги следиме појавите на радикализам и екстремизам во Европа, па и во нашето непосредно соседство. Ги охрабруваме напорите за нивно сузбивање. Сепак, неопходно е да се третираат причините, а не само последиците на овие негативни појави кои ги загорчуваат пријателските односи меѓу народите и државите.

Фашизмот и нацизмот се изродија од урнатините на Европа по Првата светска војна. Привремениот Версајски мир и светскиот економски крах доведоа до голема европска криза. Криза што на власт во некои од победените држави донесе режими насочени кон исклучивост, нетрпеливост и омраза кон различниот. Фашизмот и нацизмот се јавија како последица на европската криза, но се развија бидејќи најдоа плодна почва во неодлучноста на светските и европските лидери.

Се вели дека, сè што е потребно за да победи злото, е добрите луѓе да стојат настрана и да не преземаат ништо. Ако му се отвори вратата на злото, тоа ќе влезе. Ако му се даде простор, тоа ќе се рашири. Ако се толерира, тоа ќе се зацврстува, сè додека не е предоцна.

Во февруари 1938 година, Хитлер ја анектираше Австрија. Слободниот свет молчеше. Во март 1939 година, Хитлер ја окупираше Чехословачка. Слободниот свет повторно молчеше. Во септември 1939 година падна и Полска. Дури тогаш слободниот свет се реши да одговори и да му застане на патот на злото.

Во таа смисла беа и зборовите на Винстон Черчил, кој рече „...ако не сакате да се борите за правда додека сте во состојба победата да ја извојувате лесно и без пролевање крв, ако не сакате да се борите кога ви е осигурена победата и тоа не по некоја висока цена, можете да се најдете во состојба кога ќе морате да се борите со сите околности свртени против вас и со сосема мали можности да преживеете. Може да се случи нешто уште полошо. Може да се борите без надеж дека ќе победите, затоа што е подобро да се пропадне, отколку да се живее како роб".

Дами и господа,

Без сеќавање, нема иднина. Европската унија треба да учи од минатото на разединета Европа.

Лекцијата од Втората светска војна е дека во услови на криза треба да се биде проактивен, а не пасивен. Во услови на криза треба да се бараат решенија, а не изговори. Токму во моменти на криза треба принципиелно да се бранат заедничките вредности, слободата, демократијата, човековите права и човековото достоинство. Секогаш кога се прави компромис со темелните вредности, се поткопува темелот врз кој е изградена слободата и демократијата.

Крајот на Втората светска војна и победата на антифашистичката коалиција значеше нова етапа во светската, европската, но и во македонската историја. Нефункционалното друштво на народите беше заменето со Обединетите нации. Меѓународниот поредок беше дополнително зацврстен со меѓународното право. Од европските урнатини овој пат се роди идејата за обединета Европа како мировен проект. Идеја која мотивира и инспирира и доброволно ги придвижува општествата кон реформи.

Но, денес, таа идеја се соочува со криза. Денес, Европа се соочува со последиците од последната светска економска и финансиска криза. Криза што не може да се надмине без почитување на основните принципи врз кои се темели Европската унија: мирот, демократијата, владеењето на правото, човековите права, правото на самоидентификација и човеково достоинство. Принципи во кои ја гледаме причината и смислата на нашата евроинтеграција. Република Македонија и македонските граѓани се придобивка за Унијата само доколку влезат рамноправни во мозаикот на различностите на Европската унија, со својот идентитет и со своето достоинство.

Драги сограѓани,

Многу нешта се променија. Но, има едно нешто што не се промени. Како тогаш, така и денес, Македонија и Македонците се на страната на правдата, исправното и доброто. Во 1941 година, македонските борци застанаа на вистинската страна, за разлика од други кои беа на страната на злото на 20 век.

Ако некогаш Македонците се бореа против злото на фашизмот и нацизмот, денес, Република Македонија се бори за придобивките што произлегоа од победата над фашизмот и нацизмот. Денес, Република Македонија се бори за почитување на меѓународното право како една од основите на меѓународниот поредок. Право, кое е придобивка на победниците од Втората светска војна.

Пред 72 години, македонскиот народ активно се вклучи во големата антифашистичка коалиција составена од слободољубиви народи и држави. Коалиција која успеа да ја порази оската на злото. Денес, македонските мировници како дел од големата антитерористичка коалиција ги бранат слободата, демократијата и човековите права во светот.

Фашизмот и нацизмот го негираа, прогонуваа и го уништуваа она што Македонија и Македонците со векови го чуваа и го промовираа – соживотот меѓу луѓето, независно од етничката, верската, јазичната или која било друга припадност. Додека фашизмот и нацизмот го уништуваа соживотот, Македонија го чуваше и го промовираше соживотот како своја најголема вредност.

Верен на овие вредности врежани во Крушевскиот манифест, Кузман во една пригода изјави:

„Во Македонскиот национален фронт треба да стапат сите чесни Македонци, без разлика на досегашната определба, народност, вера и пол."

Трајна вредност на нашата борба против фашизмот е што во неа учество земале сите етнички и верски заедници во Македонија. Во борбата се вклучиле Македонци, Албанци, Срби, Турци, Власи, Роми... Се вклучиле христијани и муслимани и Евреи, сите слободољубиви чеда на нашата заедничка татковина Македонија. Нашата традиција на соживот, притисната под налетот на мрачни времиња и уште помрачни идеологии, опстојала и не се скршила. Тоа што ние денес можеме да живееме заедно, се должи на цврстината на нашите предци кои не ја преминале линијата и не дозволиле оваа почва да биде затруена со омраза.

Сведоци сме дека кај некои во соседството отсуствува дури и толеранција. Кај некои постои толеранција. Некои ги прифаќаат различностите. Но, Македонија секогаш гледала подалеку од овие концепти и негувала нешто што е повеќе и од толеранцијата и од прифаќањето, а тоа е почитта кон различноста. Се толерира само она што се мора, а се почитува она што се сака.

Цврсто сме решени да истраеме на нашиот праведен пат. Пат што пожртвувано го пробија великаните на нашата историја – илинденците и учесниците во големата Народноослободителна и антифашистичка борба на Македонија.

Нека ни е вечен Денот на народното востание против фашизмот!
Нека ни е вечна слободата!
Да живее Република Македонија!

Почитувани присутни,
Ценети екселенции,
Дами и господа,

Добре дојдовте во Македонија, земјата на гостопримството, конкурентноста и можностите. Ми претставува задоволство и чест да ве поздравам на Македонскиот глобален инвестициски самит, овде, во Охрид; на просторот каде знаењето и искуството повеќе од илјада години се пресретнуваат и се пренесуваат меѓу Истокот и Западот.

Ова се мошне значајни денови за мојата земја. Почестени сме што сте сите вие собрани овде. Вложивме многу напори за да можеме да ви ги презентираме конкурентските можности на македонската економија.

Почитувани пријатели,

Традиционалната македонска гостопримливост секогаш се фокусира на добронамерните странски патници. Нашата современа економија, пак, е привлечна за секој бизнисмен, претприемач и компанија што има желба да инвестира во Република Македонија.

Добриот домаќин ги знае потребите и желбите на своите гости. Оттука, постојано ги подобруваме бизнис-климата, можностите за инвестирање и глобалната конкурентност на македонската економија.

Ова особено важи за организаторите на овој втор по ред Глобален инвестициски самит „Македонија 2025". Македонските граѓани и јас, лично, сме благодарни за нивната поддршка и визија за просперитетна економска клима во земјата. Нивниот нескротен ентузијазам нè инспирира и нè мотивира да работиме уште попосветено за да ја направиме Македонија инвестициски рај.

Почитувани присутни,

Оваа гала-вечера е организирана на бреговите на Охридското Езеро, кое со вода се полни од многуте извори што се влеваат од околните планини. Ова нè потсетува дека капиталот е како вода. Никогаш не се движи по нагорница, и го претпочита патот на помал отпор. Ова е особено точно во нашата ера на големи предизвици, време на забрзана глобална трка за конкурентност. Пред неколку години, Македонија го прифати предизвикот и се вклучи во оваа глобална трка. Од тогаш, напредуваме во неколку економски, бизнис и инвестициски аспекти.

Во време на глобална финансиска и економска криза, владите во светот ја научија важноста на економијата, на соработката и партнерството со бизнис-заедниците. Државите ја научија важноста од регионалните инфраструктурни и енергетски проекти. Владите на неколку земји од регионот на Југоисточна Европа, со своите мерки работат на еден таков проект: поврзување на Јадранско-јонскиот транспортен коридор со Коридорите 8 и 10, проект што ќе го направи целиот регион поконкурентен од други региони.

Преку постојани реформи го израмнивме патот за проток на капиталот. Ги намаливме и ги израмнивме даноците, ги избалансиравме јавните финансии со низок буџетски дефицит, стабилен девизен курс и низок јавен долг. Имаме долгогодишна макроекономска стабилност. Преку регулаторната гилотина, ги отстранивме сите правни и административни бариери кои би можеле да се испречат на патот на потенцијалните инвеститори. Веќе ги знаете високите оценки за македонската економија.

Во сржта на овие реформи е човечкиот капитал. Пред да станам претседател, бев универзитетски професор и знам дека најголемата вредност се човечкиот ум, интелект, работливост и креативност.

Човечкиот капитал е нашиот најголем потенцијал, сила и ресурс; потенцијал кој треба да се искористи за да донесе богат плод.

Свесни за ова, создаваме амбиент за раст и за натамошен развој на човечкиот капитал, како суштинска вредност за вас, странските инвеститори. Сепак, ние не сакаме само изворите на капитал да се слеваат во македонската економија. Сакаме тој капитал да тече низ турбините на хидроцентралата на човечки капитал која ќе ги трансформира, користи и зголемува вистинските потенцијали на вашиот вложен капитал.

Во Македонија ќе најдете вистински услови за отпочнување голема и перспективна соработка на полето на иновациите, науката, истражувањата и развојот кои се високи приоритети во нашата агенда. Во Македонија ќе најдете сигурни бизнис-партнери и лојални работници. Располагаме со релативно млада, високообразована работна сила која е талентирана и напорно работи.

Посветуваме многу време и енергија во изборот на најдобрите поединци кои еден ден ќе ги преземат лидерските позиции во секоја општествена сфера. Преку Школата за млади лидери инвестираме во идните лидери, обезбедувајќи им не само знаење туку и практични вештини и искуства за да можат да ја подобрат економската и социјалната благосостојба на земјата. Наградувајќи ги нивните таленти, ги охрабруваме младите научници и иноватори со отворен ум, чии пронајдоци и идеи можат да ги променат човечките животи и да донесат профит. Неодамна усвоениот Закон за иновациска дејност овозможува поголема соработка меѓу клучните засегнати страни – приватните претпријатија, академските институции и владата.

Сепак, нашата инвестициска хидроцентрала може да произведува енергија само со проток на капитал низ турбините. Имаме канали, брана, генератор и далноводи, но немавме доволно капитал. Тоа сте вие, странските инвеститори, кои го стимулираат трансферот на вештини и поттикнуваат иновации.

Дами и господа,

Свесни за оваа одлична можност која е пред нас, ги охрабрувам компаниите да ја зајакнат соработката со универзитетите и со академските центри во делот на иновациите, науката, истражувањата и развојот.

Ги охрабрувам нашите универзитети да ја користат законската рамка и да продолжат со градење технолошки паркови, start-up акцелератори и други креативни проекти, со што се поттикнува и претприемачкиот дух на младите.

Последно, но не и по значење, ја охрабрувам Владата на Република Македонија да продолжи со создавање соодветни услови за практична синергија меѓу клучните засегнати страни.

Само на овој начин ќе создадеме успешна економија заснована на знаење, економија која ќе ја води глобалната конкурентска трка во следните децении.

Ви благодарам.

Почитувани присутни,
Ценети екселенции,
Драги пријатели,

Ми претставува чест и задоволство да ве поздравам во Република Македонија. На оние од вас, кои денес за прв пат се во земјата што толку посветено ја претставуваат, им посакувам најтопло добредојде.

Дами и господа,

Не случајно вечерва сме тука, во Музејот на македонската борба за државност и самостојност. Во овој музеј се слават не само македонските патриоти и борци за слобода, туку и бројните пријатели што Македонија ги имала во текот на својата борба за независност и државност. Пријатели кои не се плашеле да застанат во поддршка на македонскиот стремеж за слобода. Пријатели кои ни помагале во моментите на најголеми искушенија.

Меѓу нив има и политичари и борци, мисионери и филантропи, публицисти и јавни личности. Во нашите најтешки мигови тие биле глас на безгласните, претставници на непризнатите, застапници на обесправените. Тие биле de facto почесни конзули на идејата за независна Македонија.

Од тогаш до денес многу нешта се променија за Македонија. 22 години по осамостојувањето, Република Македонија има повеќе пријатели од кога било порано. Досега воспоставивме дипломатски односи со 167 земји во светот. Дел од нив беа воспоставени благодарение на ангажманот на посветените и искрени македонски пријатели. Имаме 69 почесни конзули во 37 земји во светот кои постојано го унапредуваат развојот на трговските, економските, културните и научните односи. Но и овој развој е подложен на промени, кои се длабоки и глобални по својот карактер.

Создадена пред пет децении, Виенската конвенција за конзуларни односи од 1963 година не одговара целосно на предизвиците и можностите на 21 век. Век во кој се случува темелна трансформација во меѓународните односи. Век во кој глобализацијата и информатичката револуција создаваат нови, нетериторијални, виртуелни заедници. Во нашиот 21 век јавното мислење има сè поголемо влијание врз носителите на одлуки. Со тоа, традиционалниот, елитистички и затворен концепт на дипломатија се трансформира.

Сведоци сме дека геополитиката сè повеќе им отстапува простор на геопрофитот и геокултурата. Економската и културната дипломатија се сè поважни врски меѓу државите и народите.

Во вакви услови треба да функционира современата дипломатија, која е динамична, ангажирана и активна, и која е присутна во јавноста, во медиумскиот и во општествениот живот.

Тука на сцена доаѓате вие, нашите ценети, почесни конзули. Вашата улога денес е поважна отколку кога било порано и тоа на три полиња.

Прво, на Република Македонија сè уште ѝ се попречува целосното интегрирање во европското и во евроатлантското семејство на народи поради еден апсурден и наметнат спор. Благодарни сме што во вашите земји вие доследно ја застапувате вистината за Република Македонија.

Второ, политичката соработка без соодветна економска соработка е како незасадено семе – тоа постои без да му се даде можност да донесе плод. Затоа, благодарни сме што работите на унапредување на економската соработка меѓу Република Македонија и вашите земји.

И трето, но не помалку значајно, преку македонската култура, македонската уметност, спорт, Република Македонија е конкурентна во светот. Затоа, ви благодариме што со толкав жар ги промовирате македонската традиција и македонскиот начин на живот што се воедно и нашиот најдобар извозен производ.

Уверен сум дека и во иднина ќе продолжите да го градите пријателството меѓу Република Македонија и вашите земји.

Драги пријатели,

Светот се менува. Но, едно е јасно: Без разлика на сè, државите секогаш ќе ја унапредуваат трговијата, ќе ја промовираат културата, ќе им помагаат на своите граѓани што се во странство. На државата секогаш ќе ѝ бидат потребни почесни конзули. Секогаш ќе ѝ бидете потребни на Република Македонија како партнери и поддржувачи на нашата официјална дипломатија.

Ви благодарам.

Почитуван господине претседател Нишани,
Почитуван господине претседател Вујановиќ,
Почитувана госпоѓо претседател Јахјага,

Би сакал да му се заблагодарам на нашиот ценет домаќин, претседателот Нишани, за укажаното гостопримство. Веќе пет години инвестираме во овој форум. Се сретнавме во Валона, Призрен, Охрид и Будва. Со организирањето на овој, петти по ред, регионален претседателски самит во Драч го започнуваме новиот циклус на состаноци. Состаноци чија цел е унапредена билатерална и регионална соработка и европска иднина за нашите граѓани.

Темата што ни ја понудија нашите домаќини е современа и многу важна. Пристапи кон практично користење на можностите, а во функција на поефикасна регионална соработка.

Можностите за поефикасна соработка зависат од амбиентот, кој е комплициран и бргу се менува. Многу наши сфаќања брзо ќе застарат бидејќи реалноста е посложена од сите теории што се обидуваат да ја објаснат.

Нашиот регион не е имун на промените што се случуваат во светот. Изложени сме на влијанието на европската економска и финансиска криза. Ги чувствуваме последиците од нестабилниот Блиски Исток. На ниво на регион, постои забавување на инвестициите. Иако вооружените конфликти завршија, последиците сè уште се видливи. Граѓаните на нашите држави многу повеќе очекуваа од слободата, демократијата и слободниот пазар. Со други зборови, состојбите во регионот не се така како што посакуваме. Најголемата причина за ова е нашето неединство како регион и нетрпеливоста создавана во 20 век.

Долго време очекувавме дека земјите од регионот што порано станаа членки на Унијата ќе бидат двигатели и главни застапници за добробитта на целиот регион. Очекувавме дека земјите-членки од регионот ќе придонесат за европеизација на Балканот. Наместо тоа, сведоци сме на балканизирање на европските политики кон регионот. Тоа се одразува на добрососедството, економијата и европската интеграција на регионот.

Ценети присутни,

Добрососедските односи, кои впрочем се двонасочна улица, се нешто што најмногу зависи од нас. Иако успеавме да надминеме многу предрасуди од минатото, сепак, нашиот регион сè уште не е имун на старите предизвици.

Пред четири месеци балканските предрасуди повторно излегоа на површина. Постоеше реална опасност регионот внатрешно да се блокира, соработката да замре и дијалогот да престане. Затоа, одлучив да ги откажам Самитот на Процесот за соработка во Југоисточна Европа и Регионалниот форум на Дијалогот меѓу цивилизациите. Го активирав алармот, и тоа веднаш даде резултат. Го поздравуваме дијалогот меѓу Белград и Приштина, но останува неговата имплементација. Останува конечната стабилизација на состојбите во регионот.
Како претседатели, должни сме да создаваме амбиент за поуспешна соработка. Мора да сме над предрасудите. Сево ова можеме да го постигнеме само преку соработка на конкретни проекти, како поактивно користење на претпристапните и пристапните фондови на Унијата и соработка на полето на заштита на животната средина. Нема време за декларативност. Кој сака да гледа во минатото, може да прочита книга или да посети музеј. Но, да не дозволиме минатото да ја краде иднината на нашите деца.

Драги пријатели,

Желбата за добрососедство беше и останува нашиот најсилен инструмент за создавање на економски развиен регион како дел од европското семејство.

Создаваме услови за да се посветиме на она што е најважно за граѓаните – напредок и благосостојба. Патот до нашата цел води низ економската и прекуграничната соработка, инфраструктурното и енергетското поврзување, превенцијата и помошта при природни несреќи и катастрофи, туризмот и заедничкото аплицирање за европските фондови.

Но, имаме предизвици. Додека успешно го трчаме маратонот на градење, развивање и одржување на добри политички односи, сите ние заостануваме во трката за економска соработка. Да не заборавиме дека двете сфери се надополнуваат како две страни на истата монета.

Во моментот економската соработка не соодветствува со нивото на политичка соработка. Тоа е слично како, при веќе поставени оптички кабли, сè уште да користиме застарена dial-up технологија за Интернет-конекција. Знаеме колку е кратко трпението на младите генерации кога станува збор за Интернетот. Трпението на граѓаните, индустриите, компаниите, патниците е сè пократко. Неопходно е политичката соработка да ја ставиме во функција на економската соработка.

Се вели дека на оној што има ќе му се придодаде, а оној што нема ќе го изгуби и она што го има. Ако позитивниот политички амбиент го употребиме за поголема економска соработка, тогаш ќе добиеме благосостојба за нашите граѓани. Ако, пак, не го искористиме постигнатото ниво на политички односи, тогаш, дури и нашата регионална соработка ќе го изгуби својот легитимитет.

Веќе пет години инвестираме во овој форум. Ја градевме довербата, го продлабочувавме пријателството и ги храбревме нашите влади да го следат нашиот пример. Време е да ја употребиме оваа инвестиција за доброто на нашите граѓани, нашите држави, нашиот регион.

Ценети екселенции,

На регионот му треба нова инфраструктура, бидејќи постојната нè држи во заложништво на стари хегемонии.
Оној што ја менува географијата, ја менува и иднината. Поврзувањето на Јадранско-јонската магистрала со Коридорот 8 значи суштинско менување на географијата и иднината на нашиот регион. Спојувањето на овие два важни патни правца создава услови за поврзување на одвоеното, отворање на затвореното, забрзување на бавното и развивање на неразвиеното.

Неодамна разговаравме со претседателот Јосиповиќ. Тој планира да го продолжи Брдо процесот уште во април 2014 во Загреб, во присуство на највисок претставник на земја-основач на Унијата. Времето е многу кратко. Затоа, апелирам да се усогласиме и да инсистираме оваа тема да биде највисоко на агендата на Брдо процесот. Да инсистираме да се побара помош од Унијата за ова да прерасне во европски коридор, коридор што ќе биде финансиски поддржан од Унијата.

Значењето на ваквиот коридор не е само економско, туку и геополитичко, бидејќи станува алтернатива на Коридорот 10. Ова прашање треба да биде во фокусот и на нашава квадрилатерална соработка.

Целата балканска инфраструктура треба да биде поврзана со европската. Не попусто, патот што не води никаде се нарекува слепа улица. На Балканот имаме премногу слепи улици. Само преку инфраструктурно поврзување со европските коридори ќе исчезнат слепите улици на Балканот.

Почитувани колеги,

Сè што правиме е насочено кон усогласување на нашите општества, администрации, економии со европските стандарди, критериуми и принципи. Коридорите што сакаме да ги поврземе се насочени кон Европа. Погледите на нашите граѓани се насочени кон Европа.

И на тој пат се соочуваме со предизвици. Многу нешта на Балканот се сменија, но најбавно се менува балканскиот менталитет. Сè уште има блокади на регионалната иднина и непризнавања на регионалната реалност. Политиката на блокади ги нагризува стабилноста, развојот и просперитетот на нашиот регион онака како што киселината го разорува металот. Некој упорно истура киселина врз европската и евроатлантската иднина на регионот. Време е тоа да престане.

Очекуваме нашиот јужен сосед да применува политика на соработка и приближување што ќе придонесе кон реализација и на Агендата 2014. Очекуваме конечно нашиот сосед да почне европски да се однесува кон соседите и регионот. Очекуваме да почне да применува политика на соработка. Не може да се верува на излитена декларативност. Доста ни се зборови. Не знам кој уште им верува на нивните зборови. Без дела, нивните зборови се само празни зборови, барем за нас.

Сакам денес да пратиме порака до Европската унија. Европската интеграција е она што ги придвижува и приближува нашите земји. Интеграцијата нè инспирира и мотивира да соработуваме. Унијата мора да најде начин да го одржи кредибилитетот на политиката на проширување. Како што реков во Брдо, најмалку што сакаме да видиме е банкрот на европската идеја.

Драги пријатели,

Географијата нè направи соседи, економијата може да нè направи партнери, а соработката членови на истото европско и евроатлантско семејство.

Да го започнеме новиот циклус на нашата регионална соработка со собирање на плодовите од нашите претходни средби. И не само тоа. Да го прошириме со другите колеги од регионот. Во вториот циклус посакувам да ги видиме на заедничка маса со нас и претседателите Николиќ и Папуљас. Конечно да научиме да возиме автомобил на Балканот, гледајќи нанапред, во предното стакло, во иднината, а не само наназад, во ретровизорот, во минатото. Само така ќе ги оправдаме очекувањата на нашите граѓани.

Ви благодарам.

Почитувани присутни,
Дами и господа,
Драги пријатели,

Чест и задоволство е да ве поздравам во македонската филмска престолнина. Во Битола. Да ве поздравам на отворањето на 34. издание на Меѓународниот фестивал на филмската камера „Браќа Манаки". Најстар фестивал на светот кој го вреднува авторскиот придонес на директорите на фотографија.

Ценети присутни,

Мотото на фестивалот нè поттикнува да се прашаме што е светлината. Велат дека светлината ја дава смислата на сè. Дека без светлината дури и темнината е бесмислена. Светлината го покажува патот, го разоткрива скриеното и ни ја открива вистината.

Човековите патишта до вистината најчесто водат низ религијата, филозофијата или науката. Но, можеби највозбудлив, најнепредвидлив и најкреативен е патот што до вистината води низ уметноста.

Како најуспешна во големата потрага се покажа седмата, обединувачка уметност. Уметност која расветлува што значи да се живее, твори и создава. Уметност која ги расветлува човековите предрасуди, стравови и илузии, но и соништа, мечти и стремежи. Го расветлува минатото, помага во разбирање на сегашноста и ни дава проекција на иднината. Дури и кога ја користи илузијата на визуелните ефекти за таа цел.

За тоа зборуваат и луѓето врз кои се темели нашиот фестивал, првите македонски и балкански кинематографи, браќата Јанаки и Милтон Манаки. Расветлувајќи ја нивната сегашност, тие ни осветлија дел од нашето минато и ни овозможија да имаме појасна визија за иднината. Низ објективот на легендарната „Камера 300", тие не ѝ дозволија на темнината да го проголта нашето културно минато. Напротив, ја зачуваа, промовираа и афирмираа нашата култура, историја и секојдневие.

Тоа што Милтон и Јанаки го започнаа, фестивалот успешно го продолжува повеќе од три децении. Низ годините, овој фестивал стана промотор на Република Македонија, на македонската кинематографија и култура во европски и светски рамки. Уште поважно, Фестивалот стана врска меѓу врвните филмски остварувања и искрените почитувачи на филмот.

Вљубеници на магијата на подвижните слики,
Драги пријатели,

Сенките на филмското платно значат дека некаде блиску има светлина. Затоа, да ја пуштиме светлината во нашите животи. Со таа мисла, на самиот крај, го прогласувам 34. Меѓународен филмски фестивал „Браќа Манаки" за отворен!

Ви благодарам.